นกน้อยเลือกสร้างรังบนกองฟางโดยไม่คิดถึงผลที่อาจเกิดขึ้น แม้ลมเหนือจะเตือน แต่มันก็ไม่ฟัง จนกระทั่งชาวนามาเก็บฟาง รังของมันพังลง นิทานเรื่องนี้สอนว่า การเลือกสิ่งที่มั่นคงและเตรียมตัวสำหรับอนาคตเป็นสิ่งสำคัญ อย่าหลงไปกับสิ่งที่ดูดีเพียงชั่วคราว

ต้นรู้สึกท้อแท้จากปัญหาทางธุรกิจ แต่ได้รับคำแนะนำจากลุงสมชายให้ช่วยเหลือน้องสาวที่กำลังหางานใหม่อยู่ ซึ่งทำให้เขาตระหนักว่า ความช่วยเหลือที่แท้จริงไม่จำเป็นต้องเป็นเงินทอง แค่การให้กำลังใจและช่วยกันหาทางออกก็สามารถทำให้ชีวิตของผู้อื่นดีขึ้นได้

ในช่วงฤดูแล้ง กบสองตัวกระหายน้ำและพบบ่อน้ำที่ยังมีน้ำอยู่ กบตัวเล็กอยากกระโดดลงไปดื่มน้ำทันที แต่กบตัวใหญ่เตือนว่าถ้าน้ำแห้ง พวกมันจะไม่สามารถปีนขึ้นจากบ่อได้ กบตัวเล็กฟังคำเตือนและตระหนักว่าการรีบตัดสินใจเพราะความกระหายอาจนำมาซึ่งปัญหาใหญ่ ทั้งสองจึงเลือกที่จะไม่กระโดดลงไปและออกเดินทางหาที่พักพิงใหม่ที่ปลอดภัยกว่า

ชายชราผู้หนึ่งมีฐานะยากจน สมบัติทั้งหมดที่เขามีก็คือบ้านเก่า ๆ หลังหนึ่งกับแม่ห่านอีกตัวหนึ่งเท่านั้น แม่ห่านจะออกไข่วันละฟองเพื่อให้เขานำไปขายที่ตลาดทุกวัน

นิทานเรื่องนี้เล่าถึงความรักและความพยายามของนางแตงอ่อนและสุริยง ที่แม้จะต้องเผชิญอุปสรรคใหญ่หลวง แต่ด้วยความรักและความจริง ทั้งครอบครัวได้กลับมาอยู่ด้วยกัน และครองเมืองนครศรีอย่างมีความสุขในบั้นปลายชีวิต

แม่ปูพยายามสอนให้ลูกปูเดินตรง แต่เมื่อถูกขอให้เดินเป็นตัวอย่าง แม่ปูกลับพบว่าตนเองก็ไม่สามารถเดินตรงได้เช่นกัน จากนั้นแม่ปูก็เรียนรู้ว่าตนไม่ควรสอนสิ่งที่ตนเองยังทำไม่ได้

หลวิชัยและคาวี ลูกเสือและลูกโคถูกชุบชีวิตให้เป็นมนุษย์ พวกเขาร่วมมือกันแก้แค้นแม่เสือที่ทรยศและฆ่าแม่โค หลังจากนั้น ทั้งสองแยกทางไปเผชิญโชค คาวีช่วยกู้เมืองจากนกอินทรียักษ์และได้อภิเษกกับพระนางจันทร์สุดา แต่ยายเฒ่าทัดประสาดวางแผนทำลายพระขรรค์วิเศษของคาวี โชคดีที่หลวิชัยกลับมาช่วยไว้ทัน ทั้งสองช่วยกันกำจัดท้าวสัณนุราช และคาวีกับพระนางจันทร์สุดาก็ครองเมืองอย่างสงบสุข

ลุงสิงห์ ชายผู้ผลัดวันซ่อมรั้วหลังบ้านแม้เพื่อนจะเตือน จนเมื่อพายุพัดรั้วพังและวัวคู่ใจหลุดหายไป เขาจึงได้เรียนรู้ว่า การประมาทในเรื่องเล็ก ๆ อาจทำให้สูญเสียสิ่งใหญ่ในชีวิต นิทานนี้เตือนใจให้เราดูแลและแก้ปัญหาแต่เนิ่น ๆ ก่อนจะสายเกินไป

ท้าวก่ำกาดำ ชายผู้มีรูปร่างแปลกแต่มีหัวใจบริสุทธิ์ ได้รับการช่วยเหลือจากพระอินทร์ส่งนกกาดำมาดูแล ท้าวก่ำฝึกฝนเสียงแคนจนไพเราะและสร้างความประทับใจให้แก่กษัตริย์และธิดาอันเป็นที่รักของเขา พระอินทร์เห็นจึงแปลงร่างให้ท้าวก่ำเป็นชายหนุ่มรูปงาม และท้าวก่ำก็ได้ครองรักกับนางลุนอย่างสมหวัง

เจ้าสุนัขจิ้งจอกผู้เกียจคร้านตัวหนึ่ง มันได้ออกมาเดินเล่นเพื่อที่จะหาอาหารกิน และหากว่ามันได้เห็นต้นไม้ใหญ่สักต้นแล้วล่ะก็ มันก็จะอาศัยร่มเงาเพื่อที่จะนอนกลางวันสักหน่อย

น้องนัทที่เคยเปิดไฟทิ้งไว้และไม่ใส่ใจการประหยัดพลังงาน ได้เรียนรู้จากคำสอนของพี่สาวและคุณลุงเปลว เขาเริ่มเปลี่ยนนิสัยและช่วยลดค่าไฟในบ้าน นิทานเรื่องนี้สอนให้เด็ก ๆ เข้าใจถึงความสำคัญของการประหยัดไฟฟ้าเพื่อรักษาทรัพยากรธรรมชาติให้ยั่งยืน

นัทมักไม่เชื่อฟังคำสอนของแม่ วันหนึ่งเมื่อเขาไม่ฟังคำเตือนเรื่องการกลับบ้านก่อนค่ำ นัทพบว่าตัวเองหลงทางและนึกเสียใจที่ไม่เชื่อฟังแม่ หลังจากที่ได้เรียนรู้จากเหตุการณ์นี้ นัทตั้งใจฟังคำสอนของแม่มากขึ้น เพราะรู้ว่าคำสอนนั้นมาจากความห่วงใย