นัทมักไม่เชื่อฟังคำสอนของแม่ วันหนึ่งเมื่อเขาไม่ฟังคำเตือนเรื่องการกลับบ้านก่อนค่ำ นัทพบว่าตัวเองหลงทางและนึกเสียใจที่ไม่เชื่อฟังแม่ หลังจากที่ได้เรียนรู้จากเหตุการณ์นี้ นัทตั้งใจฟังคำสอนของแม่มากขึ้น เพราะรู้ว่าคำสอนนั้นมาจากความห่วงใย

ชายชราผู้หนึ่งมีฐานะยากจน สมบัติทั้งหมดที่เขามีก็คือบ้านเก่า ๆ หลังหนึ่งกับแม่ห่านอีกตัวหนึ่งเท่านั้น แม่ห่านจะออกไข่วันละฟองเพื่อให้เขานำไปขายที่ตลาดทุกวัน

มีกาตัวผู้กระหายตัวหนึ่งอ่อนล้าจนแทบไม่มีเรี่ยวแรงจะบิน มันได้พบกับเหยือกน้ำใบหนึ่งวางอยู่จึงรีบไปที่เหยือกน้ำใบนั้นด้วยความหวัง ทว่ามันก็ต้องผิดหวังเพราะในเหยือกน้ำมีน้ำอยู่น้อยเหลือเกิน

ในช่วงฤดูแล้ง กบสองตัวกระหายน้ำและพบบ่อน้ำที่ยังมีน้ำอยู่ กบตัวเล็กอยากกระโดดลงไปดื่มน้ำทันที แต่กบตัวใหญ่เตือนว่าถ้าน้ำแห้ง พวกมันจะไม่สามารถปีนขึ้นจากบ่อได้ กบตัวเล็กฟังคำเตือนและตระหนักว่าการรีบตัดสินใจเพราะความกระหายอาจนำมาซึ่งปัญหาใหญ่ ทั้งสองจึงเลือกที่จะไม่กระโดดลงไปและออกเดินทางหาที่พักพิงใหม่ที่ปลอดภัยกว่า

แมวเจ้าเล่ห์แกล้งทำเป็นตายใกล้รูหนูเพื่อหลอกล่อให้หนูออกมาจากที่ซ่อน หนูบางตัวหลงกล แต่หนูผู้ระมัดระวังเตือนเพื่อน ๆ ให้ระวังตัว และไม่เชื่อในสิ่งที่เห็นเพียงภายนอก ทำให้พวกหนูรอดพ้นจากการถูกจับ แมวรู้สึกผิดหวังที่แผนล้มเหลวและต้องยอมรับว่า ความเจ้าเล่ห์ของมันไม่สามารถชนะสติปัญญาของหนูได้

หนูเมืองเดินทางไปค้นหาหีบสมบัติในถ้ำ แต่กลับพบเพียงความผิดหวังและความอันตราย ค้างคาวช่วยสอนให้มันเห็นว่าความสุขที่แท้จริงคือการรู้จักพอใจในสิ่งที่มี นิทานเรื่องนี้สอนว่า ความโลภอาจทำให้เราละเลยสิ่งที่มีค่าที่สุดในชีวิต

ห่านรู้สึกเจ็บเท้าแต่ไม่ยอมหยุดเพื่อแก้ไข จนหมาแก่แนะนำให้มันถอดรองเท้าและพบก้อนหินที่เป็นต้นเหตุ นิทานเรื่องนี้สอนว่า ปัญหาเล็ก ๆ ควรได้รับการแก้ไขทันที เพื่อป้องกันไม่ให้กลายเป็นอุปสรรคใหญ่ในอนาคต

น้องนัทที่เคยเปิดไฟทิ้งไว้และไม่ใส่ใจการประหยัดพลังงาน ได้เรียนรู้จากคำสอนของพี่สาวและคุณลุงเปลว เขาเริ่มเปลี่ยนนิสัยและช่วยลดค่าไฟในบ้าน นิทานเรื่องนี้สอนให้เด็ก ๆ เข้าใจถึงความสำคัญของการประหยัดไฟฟ้าเพื่อรักษาทรัพยากรธรรมชาติให้ยั่งยืน

ลุงสิงห์ ชายผู้ผลัดวันซ่อมรั้วหลังบ้านแม้เพื่อนจะเตือน จนเมื่อพายุพัดรั้วพังและวัวคู่ใจหลุดหายไป เขาจึงได้เรียนรู้ว่า การประมาทในเรื่องเล็ก ๆ อาจทำให้สูญเสียสิ่งใหญ่ในชีวิต นิทานนี้เตือนใจให้เราดูแลและแก้ปัญหาแต่เนิ่น ๆ ก่อนจะสายเกินไป

หลวิชัยและคาวี ลูกเสือและลูกโคถูกชุบชีวิตให้เป็นมนุษย์ พวกเขาร่วมมือกันแก้แค้นแม่เสือที่ทรยศและฆ่าแม่โค หลังจากนั้น ทั้งสองแยกทางไปเผชิญโชค คาวีช่วยกู้เมืองจากนกอินทรียักษ์และได้อภิเษกกับพระนางจันทร์สุดา แต่ยายเฒ่าทัดประสาดวางแผนทำลายพระขรรค์วิเศษของคาวี โชคดีที่หลวิชัยกลับมาช่วยไว้ทัน ทั้งสองช่วยกันกำจัดท้าวสัณนุราช และคาวีกับพระนางจันทร์สุดาก็ครองเมืองอย่างสงบสุข

นิทานเรื่องนี้เล่าถึงความรักและความพยายามของนางแตงอ่อนและสุริยง ที่แม้จะต้องเผชิญอุปสรรคใหญ่หลวง แต่ด้วยความรักและความจริง ทั้งครอบครัวได้กลับมาอยู่ด้วยกัน และครองเมืองนครศรีอย่างมีความสุขในบั้นปลายชีวิต

ท้าวก่ำกาดำ ชายผู้มีรูปร่างแปลกแต่มีหัวใจบริสุทธิ์ ได้รับการช่วยเหลือจากพระอินทร์ส่งนกกาดำมาดูแล ท้าวก่ำฝึกฝนเสียงแคนจนไพเราะและสร้างความประทับใจให้แก่กษัตริย์และธิดาอันเป็นที่รักของเขา พระอินทร์เห็นจึงแปลงร่างให้ท้าวก่ำเป็นชายหนุ่มรูปงาม และท้าวก่ำก็ได้ครองรักกับนางลุนอย่างสมหวัง