นางไอ่ ธิดาผู้เลอโฉมของพระยาขอม เป็นที่หมายปองของทั้งท้าวผาแดงและท้าวพังคี เจ้าชายแห่งเมืองผาโพงและพญานาคจากเมืองบาดาล แม้ท้าวผาแดงจะได้ครองรักกับนางไอ่ แต่ด้วยกรรมเก่าที่เกี่ยวพัน ทำให้ท้าวพังคีในร่างกระรอกเผือกถูกฆ่าตายและนำมาสู่การทำลายเมืองเอกชะธีตา ท้ายที่สุด ท้าวเวสสุวัณได้ลงมาห้ามสงครามและให้ทั้งสองฝ่ายเลิกก่อเวรกัน

น้องต้าที่เคยใช้น้ำอย่างสิ้นเปลืองเรียนรู้ความสำคัญของการประหยัดน้ำจากคำสอนของคุณยายเดือน เขาเริ่มปรับปรุงนิสัยและช่วยดูแลสวนผักจนกลับมาสดชื่น นิทานเรื่องนี้สอนให้เด็ก ๆ เข้าใจถึงความสำคัญของน้ำและการใช้อย่างรู้คุณค่า

ยางลบเคยคิดว่าตัวเองไม่มีค่า เพราะมันทำหน้าที่เพียงแค่ลบสิ่งที่ผิดพลาดออกไป แต่เมื่อดินสอช่วยให้มันเห็นความสำคัญของสิ่งที่มันทำ ยางลบก็เริ่มตระหนักว่ามันช่วยให้คนเรียนรู้และปรับปรุงตัวเอง นิทานเรื่องนี้สอนให้เราเห็นคุณค่าในตัวเอง เพราะทุกคนล้วนมีบทบาทที่สำคัญในแบบของตัวเอง

นกกระสาเจ้าเล่ห์วางแผนลวงสัตว์น้ำในบึงไปกินเป็นอาหาร โดยอ้างว่าจะพาไปยังบึงใหม่ที่ปลอดภัย ปูผู้ฉลาดสังเกตเห็นความผิดปกติและจับได้ว่านกกระสากำลังหลอกพวกสัตว์น้ำ จึงใช้ความฉลาดจัดการกับนกกระสาและช่วยชีวิตตนเองและเพื่อน ๆ ในบึง

มดจะขนอาหารมาเตรียมไว้ให้พร้อมก่อนที่ฤดูหนาวจะมาถึงเพื่อให้มีอาหารกินตลอดหน้าหนาวและเตือนให้ตั้กแตนเก็บอาหารไว้บ้างแต่ตั๊กแตนกลับคิดว่าพวกตนมีเสบียงเพียงพอแล้วไม่ต้องหาเพิ่มเติมอีก

ธิดาพญานาคชื่ออุทัยเทวี ถูกเลี้ยงดูโดยตายายและได้แต่งงานกับเจ้าชายสุทธราช แต่ต้องเผชิญกับความอิจฉาริษยาจากเจ้าหญิงฉันทนา ด้วยความช่วยเหลือจากพ่อของนาง อุทัยเทวีสามารถเอาชนะเจ้าหญิงฉันทนาและได้ครองรักกับเจ้าชายอย่างมีความสุข

ผีเสื้อบินไปมองหาดอกไม้ใหม่ ๆ แต่สุดท้ายกลับมาหาดอกไม้ที่เคยอยู่ใกล้ตัว เพราะมันให้ความอบอุ่นใจ นิทานเรื่องนี้สอนว่า การแสวงหาสิ่งใหม่อาจไม่ใช่คำตอบเสมอไป เพราะความสุขที่แท้จริงอาจอยู่ในสิ่งที่เรามีแล้ว

ในป่าแห่งหนึ่ง มีเหตุผลเบอร์รี่หายไปจากสวนกลางป่า นกกางเขนเรียกประชุมสัตว์ทั้งหลายเพื่อหาคนรับผิดชอบ หมีตัวหนึ่งเห็นเป็นเรื่องเล็กน้อยและไม่ยอมรับผิด ขณะที่กระต่ายน้อยออกมายอมรับอย่างจริงใจ แม้ความผิดจะไม่ใหญ่โตนัก แต่ความกล้ายอมรับผิดของกระต่ายน้อยทำให้ทุกคนให้อภัย และเข้าใจว่าความสำนึกผิดมีค่ากว่าขนาดของความผิด นิทานเรื่องนี้สอนว่า ผิดน้อยหรือผิดมากไม่สำคัญ เท่ากับการรู้จักสำนึกผิดหรือไม่

ตูนเด็กชายที่ชอบรังแกสัตว์ ถูกเตือนโดยลุงคำแต่ไม่ใส่ใจ จนกระทั่งตูนฝันเห็นเจ้าแดง สุนัขที่เขาเคยรังแก ตูนรู้สึกผิดและเริ่มเปลี่ยนแปลงตนเองด้วยการดูแลและให้อาหารเจ้าแดง พร้อมเรียนรู้ความสำคัญของการเมตตาต่อสัตว์ทุกตัว

นกหนุ่มสร้างรังใหญ่โตด้วยความทะเยอทะยาน แต่เมื่อพายุมา รังกลับพังลง นกเฒ่าสอนให้นกหนุ่มเรียนรู้ที่จะสร้างรังที่พอดี นิทานเรื่องนี้สอนว่า ความพอดีและเรียบง่ายมักจะเป็นสิ่งที่เหมาะสมที่สุดในชีวิต

กาลครั้งหนึ่งในป่าที่หนาทึบแห่งหนึ่ง ได้มีนกฮูกและช้างซึ่งเป็นเพื่อนที่สนิทกันมากอาศัยอยู่ ทั้งสองได้แบ่งปันความทุกข์ความสุขให้แก่กันและกัน จะช่วยเหลือซึ่งกันและกันอยู่เสมอ

เต่าผู้เบื่อหน่ายกับการใช้ชีวิตบนพื้นดินขอให้นกอินทรีพาขึ้นไปบนท้องฟ้าเพื่อลองบิน แม้นกอินทรีเตือนว่าเต่าไม่มีปีก แต่เต่าก็ยืนยันจะพยายามบิน สุดท้ายเต่าล้มเหลวและตกลงมาตายเพราะความดื้อรั้นของตน